“Eve Gitmek İstiyorum”: Demansta Eve Gitme İsteği

Demans hastası bir yakınınız, kendi evinde otururken bile “Eve gitmek istiyorum” diyebilir. Bu sözün tekrarlanması, aile üyeleri için üzücü ve yorucu olabilir. Demansta eve gitme isteğini anlamak için kişinin ne söylediğine, nasıl hissettiğine ve o anda neler yaşadığına birlikte bakmak gerekir.

“Ev” Kişi İçin Ne Anlama Geliyor?

“Ev”, her zaman bugünkü adresi ifade etmez. Kişi daha önce yaşadığı bir evi, tanıdık insanları veya kendini güvende hissettiği bir dönemi düşünüyor olabilir. Bazen de bulunduğu ortamı o anda tanıyamadığı için gitmek ister.

Bu söz yalnızlık, kaygı veya tanıdık bir ortam arayışıyla ilişkili olabilir. Ancak her kişi için aynı anlama gelmez ve tek başına demansın belirli bir evresini göstermez.

Kişinin gerçekten bulunduğu yerden ayrılmak istediği ihtimali de dikkate alınmalıdır. Özellikle bakım ortamında rahatlık, mahremiyet veya bakım biçimiyle ilgili sorunlar varsa, bunları araştırmak gerekir. Söylenenleri yalnızca hastalığa bağlamak, karşılanmamış ihtiyaçların gözden kaçmasına yol açabilir.

Önce O Andaki İhtiyaçlara Bakın

Yakınınızın aç, susuz, yorgun veya ağrılı olup olmadığını değerlendirin. Tuvalet ihtiyacı, kabızlık, ortamın sıcaklığı, gürültü veya kalabalık da huzursuzluğu artırabilir.

Bu isteğin ne zaman ortaya çıktığını gözlemlemek yardımcı olabilir: Ziyaret bitiminde mi, yemek öncesinde mi, ortam kalabalıklaştığında mı? Kısa notlar, bakım verenlerin ortak bir örüntüyü fark etmesini kolaylaştırabilir.

Amaç, sözü hemen susturmak değil, kişinin o anda neye ihtiyaç duyduğunu anlamaktır.

Nasıl Karşılık Verilebilir?

Sakin bir sesle, kısa cümlelerle konuşun. Mümkünse göz hizasında olun ve yanıt vermesi için zaman tanıyın. Üst üste sorular sormak veya hafızasını sınamak yerine, söylediklerini dikkatle dinleyin.

Duruma göre şu ifadeler kullanılabilir:

• “Eve gitmek istediğini duydum.”

• “Yanındayım. Biraz birlikte oturalım mı?”

• “Seni rahatsız eden bir şey var mı?”

• “Birlikte kısa bir yürüyüş yapalım mı?”

Bunlar hazır çözümler değildir. Yakınınızın iletişim becerisine ve tepkisine göre daha az konuşmak, yanında sessizce durmak veya basit bir seçenek sunmak daha uygun olabilir. Dokunmayı seviyorsa ve kabul ediyorsa elini tutmak da rahatlatıcı olabilir.

“Zaten evindesin, kaç kere söyledim!” diyerek tartışmak genellikle yardımcı olmaz. Kişinin duygusunu kabul etmek, söylediği her şeyin doğru olduğunu onaylamak anlamına gelmez.

Gerçekleşmeyecek bir yolculuğu “Yarın gideceğiz” diyerek vaat etmeyi alışkanlık hâline getirmeyin. Bunun yerine o anda sunabileceğiniz desteği ifade edin: “Şimdi yanında oturabilirim.” Yanıtın hem kişinin sıkıntısını hem de aranızdaki güveni gözetmesi gerekir.

Kişiye Uygun Bir Uğraş Bulun

Bazı kişiler birlikte yürümekten, bazıları sevdiği müziği dinlemekten veya günlük bir işe katılmaktan hoşlanır. Sofra hazırlamak ya da çamaşır katlamak gibi tanıdık işler, kişinin ilgi ve becerilerine uygunsa anlamlı bir uğraş sunabilir.

Fotoğraflar ve tanıdık eşyalar sohbeti destekleyebilir. Ancak “Bu kim, hatırlıyor musun?” diye sınamak yerine, fotoğraf hakkında birlikte konuşmak daha rahat olabilir. Kişinin kendini daha kolay ifade ettiği dili ve alıştığı iletişim biçimini de dikkate alın.

Seçilen etkinlik kişinin isteğine göre değişmelidir. Rahatsızlık yaratıyorsa sürdürmekte ısrar etmeyin. Destek, kişinin ilgi ve ihtiyaçlarına göre düzenlenmelidir.

Güvenlik ve Tıbbi Değerlendirme

Eve gitme isteğine dışarı çıkma çabası eşlik ediyorsa, kaybolma riskini değerlendirin. Güvenli ve eşlik edilen yürüyüşler planlamak, günlük düzen oluşturmak ve bakım verenlerle ortak bir yaklaşım belirlemek yardımcı olabilir. Bu önlemler riski tamamen ortadan kaldırmaz.

Huzursuzluk yeni başlamışsa veya belirgin biçimde artmışsa, ağrı, enfeksiyon ya da ilaçlarla ilişkili nedenler için tıbbi değerlendirme gerekir.

Aniden gelişen belirgin kafa karışıklığını demansın olağan seyri olarak kabul etmeyin. Bu durum deliryum gibi acil değerlendirme gerektiren bir sorunun belirtisi olabilir. Acil tıbbi yardım alın.

Yakınların da Desteğe İhtiyacı Var

Aynı isteği tekrar tekrar duymak sabrınızı zorlayabilir. Her seferinde uygun yanıtı bulamamanız, yetersiz bakım verdiğiniz anlamına gelmez. Yakınınızın güvenli bakımını başka biri devralabiliyorsa mola vermek, görevleri paylaşmak ve destek almak sizin için de önemlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tıbbi değerlendirme yerine geçmez.

Güncelleme: 13 Ekim 2026

---

Kaynaklar

• Alzheimer’s Society. “‘I want to go home’ – What to say to someone with dementia in care.”

• Alzheimer’s Society. “How to communicate with a person with dementia.”

• Alzheimer’s Society. “Is it okay to lie to someone with dementia?”

• Alzheimer’s Association. “Anxiety & Agitation.”

• Alzheimer’s Association. “Wandering.”

• Alzheimer’s Association. “Be a Healthy Caregiver.”

• NICE. “Dementia: Quality statement 6 – Managing distress.” QS184.

• NHS. “Sudden confusion (delirium).”

Kaynaklara erişim tarihi: 13 Ekim 2026.