Bireysel Değerlendirme
Gerontopsikolojik Değerlendirme
Bellek, dikkat ve yönelimde yaşanan değişiklikler, kişinin günlük yaşamı, duygusal durumu, davranışları ve sağlık geçmişiyle birlikte incelenir. Gerektiğinde mevcut raporlardan ve yakınlarının gözlemlerinden de yararlanılır.
Kendinizde veya yakınınızda fark ettiğiniz değişiklikleri daha iyi anlamak, sonraki adımlara karar vermeyi kolaylaştırır. Değerlendirme, kişinin becerilerini, zorlandığı alanları ve nasıl bir desteğe ihtiyaç duyduğunu daha net görmenize yardımcı olur.
MEVCUT DURUM
Yakınınızda değişiklikler fark ettiğinizde
Unutkanlık bazen ilk fark edilen değişikliktir. Bazen de günlük işlerde zorlanma, konuşmaları takip etmekte güçlük, içe çekilme veya alışılmış davranışlarda farklılıklar dikkat çeker. Benzer değişikliklerin farklı nedenleri olabilir.
Yakınınızda bu değişiklikleri fark ettiğinizde, neyin önemli olduğunu ve nasıl ilerlemeniz gerektiğini bilmemek zorlayıcı olabilir. Değerlendirmede değişikliklerin ne zaman başladığı, nasıl ilerlediği ve günlük yaşamı nasıl etkilediği birlikte incelenir.
Yakınların gözlemleri de bu incelemeye katkı sağlar.
DEĞERLENDİRMENİN KAPSAMI
Bellek, dikkat, yönelim, dil ve planlama becerileri incelenir. Kişinin konuşmaları takip etmesi, günlük işlerini organize etmesi ve alışılmış görevlerini sürdürmesi gibi günlük yaşamdan örnekler de dikkate alınır.
Duygusal durum, davranış değişiklikleri, sağlık geçmişi ve mevcut raporlar birlikte gözden geçirilir. Yakınların gözlemleri, kişinin hangi işlerini bağımsız sürdürebildiği ve nerelerde desteğe ihtiyaç duyduğu konusunda bilgi sağlar.
Hangi alanların daha ayrıntılı inceleneceği, kişinin durumuna ve başvuru nedenine göre belirlenir. Kişinin dili, eğitim geçmişi ve kültürel özellikleri de dikkate alınır. Test sonuçları, görüşmelerden ve günlük yaşamdan edinilen bilgilerle birlikte yorumlanır.
Değerlendirmede hangi alanlar incelenir?
BAŞVURU NEDENLERİ
Hangi durumlarda değerlendirme gerekebilir?
Hafıza veya dikkatle ilgili değişiklikler günlük yaşamı etkilemeye başladığında gerontopsikolojik değerlendirme yararlı olabilir. Alışılmış işleri yapmakta zorlanma ya da günlük yaşamda daha fazla yardıma ihtiyaç duyma da başvuru nedenleri arasındadır. Başvuru için daha önce demans tanısı konmuş olması gerekmez.
Demans tanısı bulunan kişilerde de mevcut becerilerin, yaşanan güçlüklerin ve destek ihtiyacının daha ayrıntılı incelenmesi için değerlendirme yapılabilir. Hekimin ek bilişsel değerlendirme önerdiği durumlarda da başvuru yapılabilir.
DEĞERLENDİRME SÜRECİ
Değerlendirme nasıl ilerler?
Değerlendirme, fark edilen değişikliklerin ve günlük yaşamda yaşanan güçlüklerin konuşulduğu bir görüşmeyle başlar. Değişikliklerin ne zaman başladığı ve zaman içinde nasıl ilerlediği incelenir. Gerektiğinde mevcut raporlardan ve yakınların gözlemlerinden yararlanılır.
Kişiyle yapılan değerlendirme yüz yüze gerçekleştirilir. Görüşme ve gözlemlerin yanı sıra, kişinin durumuna uygun bilişsel testlerden yararlanılır. Yakınlarla yapılacak ek görüşmeler çevrim içi de gerçekleştirilebilir.
Değerlendirme sonunda bulgular anlaşılır bir dille açıklanır. Kişinin mevcut becerileri, zorlandığı alanlar ve günlük yaşamda ihtiyaç duyduğu destek birlikte gözden geçirilir. Gerekli olabilecek ek incelemeler ve sonraki adımlar hakkında bilgi verilir.
DEĞERLENDİRMENİN SINIRLARI
Gerontopsikolojik değerlendirme ve tıbbi tanı
Gerontopsikolojik değerlendirme, kişinin bilişsel becerileri ve günlük yaşamda yaşadığı güçlükler hakkında ayrıntılı bilgi sağlar. Bulgular, hekim tarafından yürütülen tıbbi değerlendirmeye katkıda bulunabilir. Ancak gerontopsikolojik değerlendirme, hekim muayenesinin, tıbbi tanının veya tedavinin yerine geçmez.
Tek bir test sonucu, demans tanısı koymak veya demansı dışlamak için yeterli değildir. Tıbbi inceleme gerektiğinde ilgili hekime yönlendirme yapılır. Bu hizmet kapsamında ilaç tedavisi düzenlenmez ve acil sağlık hizmeti verilmez.
Gerontopsikolojik Değerlendirme İçin Başvuru
Kendiniz veya yakınınız için başvuru formunu doldurabilirsiniz. İlk başvuruda, değerlendirme istemenizin nedenini kısaca belirtmeniz yeterlidir. Bu aşamada ayrıntılı sağlık bilgisi veya rapor göndermeniz gerekmez.
Başvurunuz incelendikten sonra hizmetin durumunuza uygun olup olmadığı ve sonraki adımlar hakkında bilgi verilir. Başvuru yapılması, görüşmenin kesinleştiği anlamına gelmez.